Levensbeschouwing in het voortgezet onderwijs

Met de eerstegraads bevoegdheid HVO en Levensbeschouwing kan de leraar lesgeven in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en in het hoger beroepsonderwijs. Op een middelbare school geeft een leraar vaak lessen levensbeschouwing in de context van godsdienst/levensbeschouwing of filosofie. Op een hbo-opleiding kan hij terecht in bijvoorbeeld de vakken Ethiek, Omgangskunde en Levensbeschouwing.

Het vak Levensbeschouwing in het voortgezet onderwijs stelt de identiteitsontwikkeling van leerlingen centraal. Fundamentele vragen met betrekking tot zingeving en ethiek spelen daarin een rol. Tijdens de lessen worden leerlingen uitgedaagd om over dergelijke vragen na te denken en hierover met elkaar in gesprek te gaan. Op die manier draagt het vak bij aan het ontwikkelen van een kritische blik. Het vak Levensbeschouwing heeft daarmee zichtbaar oog voor de humanistische waarden autonomie en verbondenheid. Er is sprake van pluriformiteit en diversiteit met betrekking tot andere levensbeschouwingen.

De Levensbeschouwingsles

In de lessen Levensbeschouwing is het vertrekpunt niet één bepaalde levensbeschouwing maar de leerling zelf, die zoekt naar een leidraad om zijn leven goed te leiden. Reflectie op levensdoelen en levenservaringen van individuele leerlingen is daarom belangrijk in het vak. De jongere leert zijn persoonlijke levensbeschouwing bewust in te vullen, te verdiepen en desgewenst te vernieuwen.

Kenmerkend voor het vak is dat pluriformiteit erkend wordt. Alles mag gezegd en gedacht worden binnen de les, het is een werkplaats voor eigen verkenningen. De leerling is subject van zijn eigen leerproces. Levensbeschouwing is een sociaal vak en heeft een ontmoetingskarakter. Zowel leraar als leerling zijn deelnemers in de dialoog. Uitgangspunt is het vermogen van mensen om zelf beslissingen te maken en om zich te verbinden met anderen. Verhalen zijn belangrijk in de lessen, om inzicht in elkaar te verkrijgen.

Sinds 2007 kunnen scholen er voor kiezen het vak Levensbeschouwing mee te laten tellen in het eindexamenprogramma. Dit betekent dat er, in ieder geval gedeeltelijk, gewerkt wordt met een vaststaand curriculum. Voor de onderbouw of bovenbouw van een school kan dit verschillen. Belangrijke thema’s binnen het vak zijn onder andere:

  • Mens- en wereldbeelden
  • Kennis van verschillende religies en levensbeschouwingen
  • Ethiek en moraal
  • Identiteitsontwikkeling
  • Seksualiteit

Voorbeelden van methodes en lesmaterialen die in de lessen worden gebruikt zijn Standpunt, Sociaal-ethische oriëntatie, Religieuze levensbeschouwingen, Naar je zin en Voor elkaar.

In de videoblogs van Een Klas Apart vertellen jongeren zelf over de Levensbeschouwingsles en over allerlei andere onderwerpen die hen bezighouden.

Deze pagina delen