Spelen met gedachten

Verslag van studiedag Filosoferen achter de Dom

spelen met gedachtenElke 2 jaar wordt door Centrum Kinderfilosofie Nederland (CKN) een studiedag georganiseerd om zowel met beginnende als vergevorderde filosofieprofessionals samen uit te wisselen, te ontdekken en verder te denken. Dit jaar was Alexandra Bronsveld van Centrum Humanistische Vorming (Centrum HVO) betrokken bij de organisatie van de studiedag Filosoferen achter de Dom die op 1 november in het hart van Utrecht plaatsvond.

“Het was geen dag om zomaar een beetje kennis te sponzen,” vertelt Alexandra. “Het ging er juist om dat je naar huis zou gaan met het gevoel echt hard te hebben nagedacht. Pieter Mostert verzorgde een deel van het programma; hij kon dit denkproces heel goed in gang zetten zodat we in kleine stappen tot diepe filosofische vragen kwamen. Zo stelde hij bijvoorbeeld de vraag: ’Wat is vieren?’. Iedereen zat aan een tafel en schreef op de papieren tafelkleden: Vieren is… en reageerde daarbij op elkaar. Naar aanleiding van deze verkenning op papier gingen de tafelgenoten met elkaar in gesprek over wat vieren is. Het uiteindelijke doel was om een vraag boven tafel te krijgen waarmee je verder zou kunnen in een filosofisch gesprek. Het was prachtig om te zien hoe verschillend de vragen waren die naar boven kwamen. Zo was een van de vragen: kun je in je eentje iets vieren? Of: moet je het allemaal eens zijn over wat je viert om het een feest te laten zijn? Of deze: kun je verdriet vieren?”

Ook werd de Berrie Heesenprijs uitgereikt aan Liesbeth Eshuis voor haar inzending De Filosofiekast. 3 inzendingen kregen een eervolle vermelding: de filosofische wandeling Verstand voeden via voeten van HVO-docent Els de Nachtegaal, Dus, een logisch spel van Roderick Hageman en Filosoferen in de klas van Hanna Linssen. “De eervolle vermelding is voor mij echt een aanmoedigingsprijs. Ik ben er heel blij mee!” zegt Els. “Het idee voor een filosofische wandeling met kinderen ontstond gek genoeg toch zittend, in de zon met een kop koffie.” Al vaker had ze in artikelen gelezen dat wandelen goed is voor de geest, voor de gedachtestroom, om nieuwe ideeën op te doen. “Mijn gedachten slapen als ik ze op een stoel zet. Mijn geest functioneert niet als mijn benen hem niet in beweging zetten,” citeert Els de Franse Renaissancefilosoof Michel de Montaigne. Ook Immanuel Kant en Friedrich Nietzsche bleken fervente wandelaars. Bij haar HVO-leerlingen merkte Els op dat ze graag buiten les krijgen en dat ze een wandeling met een doel vele malen interessanter vinden dan zomaar een wandeling. Voor kinderen betekent buiten zijn spelen, dus waarom niet spelen met gedachten! Een pasklare methode heeft ze nog niet. “Dat het werkt heb ik inmiddels mogen ervaren dankzij 5 fantastische proefkinderen in een beschutte tuin,” beschrijft Els in haar pleidooi voor de jury van de Berrie Heesenprijs. “Vooral het moment dat de kinderen de vrijheid kregen materialen te verzamelen die de ingrediënten vormden voor een levenselixerrecept was glorieus! Via de gevonden schatten wisten ze prachtig te benoemen wat je nodig hebt voor een gelukt leven. Daarna kon ik slechts één conclusie trekken: beperk je niet tot de tuin!” Ze voegt eraan toe dat ze alle (HVO-)docenten bij deze uitnodigt om de stoute schoenen aan te trekken en naar buiten te gaan met hun leerlingen.

In deze manier van kinderen aan het denken zetten herkent Alexandra de kracht van humanistische vorming. “Je kunt mensen niet vanuit het niets tot filosofisch denken aanzetten. Daar zijn stappen voor nodig, daar is tijd voor nodig en je moet kinderen eigenlijk verleiden tot denken. Docenten die bij ons centrum zijn opgeleid of docenten die diverse cursussen bij ons hebben gevolgd, kunnen dit als de beste. Ik zie vaak dat deze stap voor ‘strikte’ filosofen moeilijk te zetten is. Zij zijn al zo door het filosofisch denken gevormd, dat het lastig is aan te sluiten bij mensen die dit nog niet kunnen. Het aansluiten bij de leefwereld en de beginsituatie van de ander is kenmerkend voor humanistische vorming. Daarom denk ik dat we als centrum een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het filosofisch netwerk in Nederland!”

Gepost op: 18 november 2014

Lees meer over filosoferen met kinderen

Deze pagina delen