SLO presenteert Handreiking waarden en burgerschapsvorming

gedeelde waardenOp zoek naar gedeelde waarden…

In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft SLO, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, de uitgave Op zoek naar gedeelde waarden. Handreiking waarden en burgerschapsvorming op scholen ontwikkeld. SLO heeft hierin nauw samengewerkt met experts van de Universiteit voor Humanistiek, waaronder bijzonder hoogleraar HVO Wiel Veugelers.

Alle scholen hebben sinds 2006 de wettelijke opdracht gericht te werken aan burgerschapsvorming. De school dient basiswaarden en kennis, houdingen en vaardigheden voor participatie in de democratische rechtstaat te bevorderen. Dat is een ingewikkelde opdracht die de meeste scholen slechts oppervlakkig kunnen uitvoeren.

De handreiking biedt concrete aanpakken om burgerschapsvorming systematisch en verdiepend vorm te geven door te focussen op basiswaarden en de ontwikkeling daarvan. Aanbevolen wordt dat iedere school de morele waarden van de school door de schoolparticipanten (leraren, schoolleiders, leerlingen en ouders) laat vaststellen in samenhang met de identiteit van de school en binnen de grenzen van de Nederlandse basiswaarden.

Waarden zijn abstracties, mooie woorden. Zij kunnen alleen gaan leven en gewaardeerd worden door concreet gedrag en bijpassende basishouding van mensen. Een samenleving kent vele waarden die in de uitwerking goed naast elkaar kunnen bestaan maar ook behoorlijk kunnen botsen. Deze handreiking geeft daar sprekende voorbeelden van. In de brochure Kernwaarden van de Nederlandse samenleving (Ministerie van SZenW, 2014) worden vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit als basiswaarden uitgewerkt. Opmerkelijk is dat ‘duurzaamheid’ die status blijkbaar nog niet bereikt heeft.

Een voorbeeld van concreet gedrag met betrekking tot gelijkwaardigheid: bekend is dat leerlingen in de klas niets ergers vinden dan ongelijk te worden behandeld. Zo nauw kan concreet gedrag van leraren luisteren voor het al of niet bevorderen van één van de belangrijkste waarden van onze rechtstaat.

De samenstellers van de handreiking stellen dat een bepaalde waarde pas betekenis en zin krijgt als een leerling deze weet in te passen in zijn persoonlijke levensovertuiging. De binnenwereld van een zich vormende persoon is enigszins te vergelijken met een boek dat door anderen is en wordt geschreven. Voor de leerling is de uitdaging dat nieuwe hoofdstukken zoveel mogelijk door hem of haar zelf geschreven gaan worden. Als de school dat door waardenontwikkeling kan bewerkstelligen, kan met recht gesproken worden van verdiepende burgerschapsvorming.

Centrum Humanistische Vorming

Centrum Humanistische Vorming (HVO) heeft veel waardering voor deze handreiking van SLO en hoopt dat vele scholen ermee aan de slag gaan. Waardenontwikkeling is vanouds een kernthema in de opleidingen en trainingen van het centrum. Via onderstaande link kunt u de uitgave Op zoek naar gedeelde waarden. Handreiking waarden en burgerschapsvorming op scholen downloaden.

Op zoek naar gedeelde waarden. Handreiking waarden en burgerschapsvorming op scholen (pdf-937 kB))

Gepost op: 1 november 2015

Deze pagina delen