Joep Dohmen over belang humanistische waarden in seculiere samenleving

Joep DohmenZijn de christelijke deugden nog relevant in een seculiere samenleving? Filosoof Joep Dohmen richt zich liever op humanistische waarden. In een interview met Trouw van 19 februari 2015 legt hij uit waarom. Dohmen is lector Bildung aan Centrum Humanistische Vorming en emeritus hoogleraar praktijkgerichte ethiek van de Universiteit voor Humanistiek.

In het interview reageert Dohmen op een gesprek van de krant met filosoof Paul van Tongeren. Van Tongeren vindt de tijd rijp voor een herwaardering van de ‘theologale’ christelijke deugden geloof, hoop en liefde. “Dat de christelijke cultuur niet meer leidend is, betekent niet dat de waarden die zij heeft voortgebracht niet meer van belang zouden zijn”, stelde hij in Trouw.

Dohmen, auteur van de bestseller Over levenskunst, deelt Van Tongerens zorg over de huidige ‘neoliberale moraal van zelfbeschikking’, die maakt dat mensen vaak boven hun macht reiken. Maar hij bekritiseert Van Tongerens visie op het menselijk handelen en de menselijke wil. Terwijl Van Tongeren meent dat deugdzaam leven draait om het accepteren van passiviteit, pleit Dohmen voor een meer actieve levenshouding.

Dohmen deelt wel een maatschappijkritiek met Van Tongeren: “Wij zijn beiden overtuigd van de noodzaak van Bildung, het idee dat mensen werken aan de vormgeving van zichzelf. Zelf heb ik van meet af aan meer nadruk gelegd op reflectie en oriëntatie op waarden dan op deugden.”

Dohmen vertelt Trouw: “Sinds de jaren zestig is negatieve vrijheid, jezelf losmaken van autoriteiten en vastliggende gewoontes, dominant geworden in onze cultuur. Maar de emancipatie is doorgeslagen, (…) Vrijheid betekent vandaag vooral: je losmaken van… De nadruk zou eerder moeten liggen op de positieve vrijheid: je leven een richting geven.”

Bron: Trouw

Lees het volledige interview ‘Naastenliefde is te hoog gegrepen voor de mens’

Bekijk hun discussie in het tv-programma De Nieuwe Wereld

Deze pagina delen