Joep Dohmen bepleit moreel bildungsprogramma voor onderwijs

Over de toekomst van ons onderwijs

waar goed en schoon onderwijsOnlangs verscheen bij ISVW Uitgevers een belangwekkend boek met als titel Waar, goed en schoon onderwijs. Dertien filosofen bezinnen zich daarin op drie kernvragen voor het onderwijs: hoe werkt het onderwijs, wat mag de samenleving ervan verwachten en waartoe moet het onderwijs eigenlijk dienen? Vragen die samenhangen met de aloude filosofische zoektocht naar het ware, het goede en het schone. Nico Stuij, directeur van Centrum Humanistische Vorming: “Met hun bijdragen hopen zij het onderwijs te helpen zich te oriënteren op de toekomst en zich te bevrijden van het verstikkende web van beleidsplannen, rendementen en kwaliteitstoetsen waarin het verstrikt is geraakt.”

Een van de essays heeft als titel Over de toekomst van ons onderwijs en is geschreven door prof. dr. Joep Dohmen, lector Bildung en Levenskunst aan Centrum Humanistische Vorming. Hierin houdt Dohmen een pleidooi voor een moreel bildungsprogramma. Stuij: “Bij bildung gaat het om een proces van al of niet begeleide zelfvorming van de gehele persoon om zichzelf en de samenleving in constructieve zin te kunnen beïnvloeden. Joep Dohmen zegt hierover: ‘Het gaat om een beeld dat de mens van zichzelf maakt, zoals een beeldend kunstenaar een beeld ontwerpt en schept.’ Als een school serieus werk maakt van bildung, dan kiest zij voor een breed vormende missie, niet alleen gericht op kwalificatie (ontwikkeling competenties) en socialisatie (culturele aanpassing), maar ook op subjectivatie (ontwikkeling van een eigen levenshouding).”

Een dergelijke missie van de school beoogt de zelfvorming te bevorderen van mensen die de uitdagingen van de 21ste eeuw onbevangen en zelfverantwoordelijk tegemoet kunnen treden, met erkenning van zowel de kracht als de kwetsbaarheid van mensen. Dohmen stelt: “Alleen als autonome en empathische mensen met verbeelding en oog voor tragiek kunnen moderne burgers en ondernemers een klimaat van verantwoordelijk rentmeesterschap en een cultuur van creatieve innovatie bevorderen.”

In zijn bijdrage beschrijft Joep Dohmen beknopt de hoofdlijnen van door Martha Nussbaum en Peter Bieri voorgestelde vormingsprogramma’s. Vervolgens gaat hij uitgebreid in op een eigen ontwerp voor een vormingsprogramma bestaansethiek op grond van de filosofische levenskunst in het voetspoor van Michel Foucault.

Stuij: ”Wij zijn een groot voorstander van een breed vormende school voor nu en de toekomst. Er is materiaal genoeg voor een gedegen leergang of leerplan, indien onderwijstijd structureel hiervoor beschikbaar zou worden gesteld. Een verbindend vormingsprogramma Sociale Levenskunst waar alle bestaande vakken een aandeel in hebben, zou voor iedere school een realistische uitdaging kunnen zijn.”

Gepost op: 9 juni 2015

 

Deze pagina delen