HVO draagt bij aan meer verbinding in de samenleving

14 september 2015

“Humanistisch Vormingsonderwijs draagt bij aan een samenleving met meer verbinding”, vindt Trees Luiten. Zij spreekt dinsdag tijdens de Prinsjedagviering over haar ervaring als HVO-docent die de boel af en toe gecontroleerd liet ontsporen. “Kinderen die hun grenzen mogen verkennen, bouwen aan een sterk zelfgevoel.”

Trees prinsjesdagHet thema van de Prinsjesdagviering is dit jaar ‘Samen – van eiland naar wij-land’. Luiten (66) spreekt er namens de humanisten. Zij gaf jarenlang Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) aan leerlingen op de basisschool en leidde van 2000-2015 HVO-docenten op. Nu coacht ze anderen die deze lessen geven. “Om samen te leven en samen te doen, is het nodig dat we ons veilig voelen en ons mogen laten horen, maar ook bereid zijn de ander te horen en te zien”, zegt Luiten.Bij dat jezelf laten horen en veilig voelen kan het humanistisch vormingsonderwijs een belangrijke rol spelen.

Hoe kan HVO bijdragen aan het vormen van een wij-land?

“De basis als je van een eiland naar een wij-land gaat, is het groepsproces. Bij kinderen zie ik dat je door hen te leren hun gevoelens te herkennen en te benoemen, veiligheid helpt creëren. En begrip voor waarom anderen doen zoals ze doen. Soms moet je daarvoor in de les eerst even onveiligheid laten ontstaan. Ik herinner me een les over vrijheid waarbij ik, toen de leerlingen binnenkwamen, niks deed. Ik reageerde niet toen zij vroegen: ‘Juf, wat gaan we doen?’ Dan ontstond er verwarring. Vlak voordat ze echt in de gordijnen hingen, nam ik de regie weer over en vroeg ze wat ze voelden toen ik niet reageerde. Sommigen vertelden dat ze het eng vonden. Door de kinderen zich zo van hun gevoelens bewust te laten worden en die met elkaar te laten delen, ontdekten ze dat ze vaak hetzelfde voelden – een basis voor een wij-gevoel in de groep.” In een veilige groep durven leerlingen zich te uiten over levensvragen die we in HVO-lessen samen onderzoeken.

Draagt dit vormingsonderwijs ook bij aan burgerschap op latere leeftijd?

“Ik denk het wel. Als kinderen in de lessen zelf van alles kunnen ontdekken en hun grenzen mogen verkennen, bouwen ze aan een sterk zelfgevoel. En dat helpt om later sterk in het leven te staan, en dan ook naar anderen te luisteren en te kijken. De lessen zijn een vrijplaats op school – de kinderen krijgen de ruimte om zelf te helpen sturen. We hebben veel lol in de lessen,  en vaak zie je pas later ‘het kwartje vallen’. Ik kom nog weleens leerlingen tegen, die dat dan ook zeggen. ‘We hebben leuk gespeeld, maar ik leerde daar in de klas ook verantwoordelijkheid te nemen.’”

Hoe is het volgens jou gesteld met de verbinding en cohesie in Nederland?

“Ik zie – eigenlijk zoals altijd – dat er verbinding is; mensen willen elkaar helpen, er voor elkaar zijn. Maar tegelijkertijd is er een angst voor het andere, en doordat we zoveel informatie op ons afkrijgen, lijkt alles wat ons kan bedreigen groter. De samenleving is ook stuurlozer: er hoeft maar iets te gebeuren en het slaat door. Ook dat komt door alle informatie die we binnenkrijgen. Ik zie ook een flinkheidscultuur, zo van: ‘Ik laat me door niemand pakken’. Dat is een overlevingsmechanisme. We moeten voorkomen dat die flinkheid bij kinderen ontstaat: zij moeten zich nog kunnen laten raken door dingen. Vanuit die visie heb ik altijd geprobeerd les te geven, en zo draag ik dat nu graag over aan anderen.”

Meer informatie

(bron: website Humanistisch Verbond)

(op de foto: Trees Luiten)

 

Deze pagina delen