Wat is bildung eigenlijk?

Kim DuschVorig jaar vertrok ik naar Wenen, de hoofdstad van Oostenrijk, die al een aantal jaren beoordeeld wordt als ‘beste stad ter wereld om te wonen’. Het politiek rood/groene bolwerk in een rechts georiënteerd land, waar kunst en onderwijs voor iedereen toegankelijk zijn (voor 3 euro kun je naar de opera, een half jaar studeren kost 17,50 euro), waar je op iedere straathoek een gebouw van Otto Wagner kunt tegenkomen of een schildering van Gustav Klimt, waar Freud zijn praktijk had, waar de oudste dierentuin van Europa (1752) en de oudste Duitstalige universiteit van de wereld (1365) liggen … Waar zou ik bildung beter kunnen studeren dan daar?

Met het idee dat ik op het gebied van bildung al aardig beslagen ten ijs kwam bezocht ik de eerste colleges. Daar werd me op socratesiaanse wijze (“het enige dat ik weet is dat ik niets weet”) duidelijk dat dit geheel niet het geval was. Tot dan toe was ik ervan uit gegaan dat bildung bestond en mogelijk was, en dat ik op de universiteit zou leren hoe bildung vorm zou kunnen krijgen in de maatschappij. We gingen echter veel verder terug: bestaat bildung eigenlijk wel? Is het überhaupt mogelijk? En kun je het wetenschappelijk benaderen? Dáár zijn de meningen al duidelijk over verdeeld, laat staan over de inhoud van het begrip.

Ineens viel me de tekst op uit onze folder voor de voorlichtingsdag van de opleidingen: “Interesse in filosoferen, ‘Bildung’, levenskunst en waarden?” vroegen we. Het Duitse woord bildung onvertaald en tussen aanhalingstekens. Is er eigenlijk een Nederlands woord voor? ‘Vorming’ zeggen we, in het Engels wordt ‘cultivation’ of ‘education’ gebruikt. Hoewel ik er altijd vanuit was gegaan dat ik dacht te weten wat bildung betekent, begon ik daarover te twijfelen. Waar komt het begrip eigenlijk vandaan? Wat betekent het voor HVO? Dit leidde tot een eerste onderzoekje naar de geschiedenis van bildung en de betekenis voor HVO.

Ik heb me intussen snel ingeschreven voor het vak ‘Het ontstaan en de verandering van bildungstheorieën’, misschien brengt dat wat zekerheid. Vrijdag begint mijn eerste college, ik heb er zin in. Wordt vervolgd!

(Lees ook het vervolgblog: Bildung is een ideaal)

Kim Dusch | Gepost op: 9 mei 2013

reageer

Deze pagina delen