Praten over waarden vanuit eigen ervaringen geeft inzicht

Saskia Heusèrr | 27 maart 2015

“Waar sta ik als mens, als het aankomt op morele vraagstukken? In het leven gaat het om zoeken naar eigen antwoorden. Deze eigen antwoorden geef je vanuit de waarden die voor jou belangrijk zijn. Gedachtegoed van anderen kan je helpen om erachter te komen wat je waarden zijn, het kan je nieuwe en andere inzichten geven en inspireren om je op een bepaalde manier te positioneren.” (Kim Dusch, Themaboek De H-factor. Inspiratiefiguren voor het humanisme, 2015) Zaak dus om met elkaar in gesprek te gaan over je waardenkader.

Eén van de werkvormen die ik ook in de workshop ‘Humanisme in Beeld’ op de themadag ‘Kunst en levensbeschouwing’ van Hogeschool Windesheim gebruik is de waardenwedstrijd. Naast het verkennen van je eigen en andermans waardenhiërarchie, herbergt de werkvorm een streven naar dialoog, waarbij zonder weerstand naar elkaar wordt geluisterd en zonder oordeel met elkaar wordt gepraat. Eén van de studenten geeft na afloop aan dat ze dolgraag met leerlingen aan de slag zou willen gaan met de gespreksvorm die we vandaag hebben geoefend. “Maar na één keer kan ik het nog niet zelf. Welke vragen kan ik stellen, hoe zorg ik ervoor dat de leerlingen naar elkaar willen luisteren en reageren op wat de ander zei?”. Mooie vraag, met welke vragen laat je zien dat je echt nieuwsgierig bent?

Vandaag heb ik daar mooie voorbeelden van gezien. In twee workshoprondes bleken gezondheid en plezier er als belangrijke waarden uit te springen. De studenten bespreken momenten waarop plezier belangrijker bleek dan gezondheid en vice versa, en dan opeens roept één van hen uit: “Maar wat is nou gezondheid? Toen ik laatst keek naar ‘Over mijn lijk’, en ik zag hoe deze jonge mensen tegen hun leven aankijken, dacht ik: is dit niet een betere kijk dan die van mij en van andere mensen die gezond zijn?”. “Betere…, bedoel je dan ‘gezondere’ kijk?”, vraagt een ander. In een andere groep vindt een vergelijkbaar onderzoek plaats. “Welke waarden hebben jullie als groepje bovenaan de hiërarchie geplaatst?”. “Humor!” “Die hadden wij ook! Nou ja, plezier dan…”. Ik zie instemmend geknik. “Humor en plezier klinken inderdaad even feestelijk. Maar hebben we het hier echt helemaal over dezelfde dingen? Welk voorbeeld gaf voor jullie groepje de doorslag om plezier hoog bovenaan te plaatsen?”, vraag ik. Eén van de jongens zegt: “Pas heb ik iemand verloren die geen plezier meer in het leven had”. Zijn groepsgenoten knikken beamend (ze hadden het er net met elkaar over gehad), andere studenten kijken wat geschrokken. “Hela, dat is anders dan humor. Dat gaat over plezier in het leven”. Iemand anders vult aan: “Ik dacht dat plezier een oppervlakkige waarde was”. Steeds weer is er die ontdekking dat het nadenken vanuit de eigen ervaringen, en niet te vergeten het doorvragen, zoveel inzicht kan brengen.

Ik geniet ervan dat deze studenten met open blik het onderzoek aangaan en het lef hebben van eigen ervaringen en verstand gebruik te maken. Het applaus dat deze studenten op het einde van de workshop gaven, klonk in mijn oren dan ook als een warm applaus voor zichzelf en elkaar. Wat fijn om op zo’n manier met elkaar in gesprek te zijn en geïnspireerd te raken! We eindigen de workshop met delen, waarbij de studenten één voor één opstaan om te vertellen wat hij/zij heeft ontdekt. Een enkeling herkent de ontdekking van een ander en sluit zich erbij aan, maar vrijwel iedereen staat te vertellen over zijn eigen ontdekking. “Dat beelden zoveel kunnen vertellen”, “dat het leuk is om over kunst te denken en te praten”, “dat samen filosoferen zo leuk kan zijn, dat je dan veel verder met elkaar in gesprek kunt gaan dan je denkt”, “dat mijn leven een goed leven is als ik mijn eigen waarden leef”.

Ik zie dat het kaartje van het themaboek De H-factor gretig wordt meegenomen. Wat een plezier!

(Dit blog is een vervolg op het blog Kunst en levensbeschouwing opent deuren naar nieuwe werelden)

reageer

Deze pagina delen