Pleidooi voor een mindshift van opvoeden naar ouderschap

Saskia Heusèrr | 12 augustus 2015

Van Krampachtig naar Krachtig Ouderschap

fotografie: U-See, Zoetermeer“Waar heeft een kind baat bij? Dat ouders goed in hun vel zitten”, zegt Carolien Gravesteijn, lector ouderschap en ouderbegeleiding, in een interview in de Volkskrant. ”We moeten ons meer richten op het welzijn van de ouders – grote kans dat het dan met de kinderen ook wel goed komt”. Geïnspireerd door dit artikel woon ik haar lectorale rede ‘Ouderschap in Ontwikkeling’ bij. Hierin pleit zij voor investeren in ouderlijk welzijn en levensvaardigheden in plaats van opvoedtips en opvoedstrategieën. Het perspectief en de beleving van de ouders staat hierbij centraal.

Er is in de media, politiek en wetenschap regelmatig aandacht voor opvoeden en opvoedprogramma’s. Denk aan Triple P, geweldloos opvoeden, Gordon, Supernanny. Dit is slechts een greep uit invloedrijke opvoedkaders met daaruit voortvloeiende opvoedtips. Volgens Gravesteijn werken opvoedtips vaak averechts en maken we ouders veel te bezorgd. Bovendien is ouderschap meer dan alleen opvoeden; het is een complex proces van continue interactie tussen ouder, kind en omgeving. Ouders zijn meer dan alleen opvoeders en ontwikkelen zich niet alleen als opvoeder maar ook als mens.

Ouderschap: een proces

Het krijgen van een kind behoort tot de grootste transities in het leven. Je zou de overgang naar het ouderschap zelfs als een ontwikkelingsfase kunnen zien, volgend op de adolescentie. Zo ontpopt ouderschap zich als een proces dat in de loop van de tijd verandert en onder te verdelen is in verschillende fasen en taken. Wie iets te weten wil komen over de ontwikkeling van kinderen, komt tijd tekort. Maar over onderzoek naar ouderschap is nauwelijks iets te vinden. Ik ben verbaasd te ontdekken dat deze procesmatige blik op ouderschap zo lang buiten het blikveld van onderzoekers is gebleven. Positieve uitzondering hierop vormt het boek The Six Stages of Parenthood van Galinsky (1987) en het werk van de Nederlandse Alice van der Pas. Gravesteijn heeft dit terrein met haar lectoraat verder ontgonnen en zich gericht op factoren die van invloed zijn op positief ouderschap en de manier waarop ouders hun ouderschap (in de verschillende fasen) beleven. Goed nieuws: het betreft een longitudinaal onderzoek dat de komende jaren nog verder zal worden voortgezet (zie onder andere www.leukervoorlater.nl).

Ouderlijk welzijn

Eén van de conclusies van het recente onderzoek van Gravesteijn is, dat ouderlijk welzijn voorafgaat aan de ontwikkeling van en positieve aandacht voor kinderen. In het boek Meer dan opvoeden – Perspectieven op het werken met ouders (onder redactie van Gravesteijn en Aartsma) komt deze centrale notie dan ook meerdere keren naar voren. Wat doet ouders goed? Hyperparenting in ieder geval niet. Zo beschrijft Micha de Winter dit fenomeen als de twintigste-eeuwse suggestie dat elke ouder de mogelijkheid maar ook de plicht heeft om het perfecte kind te construeren. Het maakt van opvoeden een prestatie. Als ouder ben je verantwoordelijk voor het geluk van je kinderen. Immers, als ouder kun je opvoedingstips volgen en het gedrag van je kroost sturen. Deze ‘maakbaarheid’ speelt in op onzekerheid van ouders en maakt ze inderdaad veel te bezorgd. Gravesteijn voegt met haar rede een prikkelende term aan mijn vocabulaire toe: krampachtig ouderschap. Haar betoog is helder: we moeten toe naar krachtig ouderschap.

Gravesteijn eindigt haar krachtige pleidooi voor een mindshift van opvoeden naar ouderschap met de wens voor ”een Jo Frost waarbij successen worden getoond en gevierd en gevraagd wordt aan ouders wat zíj willen”. Daar hebben ouders én kinderen baat bij!

(Lees ook het blog #stopjofrost of #gojofrost? Opvoeden als levenskunstpraktijk en het vervolgblog Op weg naar Krachtig Ouderschap)

reageer

Deze pagina delen