Kunst en levensbeschouwing opent deuren naar nieuwe werelden

Saskia Heusèrr | 27 maart 2015

Ik ben te gast op de themadag ‘Kunst en levensbeschouwing’ van Hogeschool Windesheim. Vandaag mag ik aan de slag met humanisme en kunst met tweedejaars pabostudenten. In de pauze deel ik mijn ervaringen met een collega-workshopleider (islam en kunst). ”Aan het begin van de dag lijkt het alsof je tegen de dood inpraat. Hé, komt er iets van wat ik zeg bij jullie binnen? En ja, dan gebeurt het toch!” Ook ik stuitte bij aanvang op dichte deuren. Maar dan opeens, warempel, de deuren van deze jongeren vliegen open! Inderdaad, ik kan geen betere manier bedenken dan de workshop ‘Humanisme in Beeld’ te starten met het samen kijken naar kunst. In de enthousiaste brainstorm, waarbij we schilderijen (grote, sombere doeken met mysterieuze mensen) bespreken, raken we verder op dreef. Samen fantaseren over wat je ziet. ”Die man is eenzaam. Wil die vrouw daar wel zijn? Je ruikt dat er iets raars gaat gebeuren op dat doek. Is het een fragment uit een slechte detective?” Scenario’s en titels als ‘Kill café, koekje bij de koffie’ vliegen over en weer.

Ik denk aan mijn oudste dochter van 5½. Haar deuren en die van haar klasgenootjes staan bijna voortdurend wijd open. Eén en al nieuwsgierigheid en gretigheid naar nieuwe ontdekkingen. Gaandeweg vallen ze langzaam steeds meer dicht. Hoe erg is dat? Het maakt immers ook deel uit van een natuurlijk ontwikkelingsproces van kinderen. Bij het intreden in de grote buitenwereld ontstaat een grotere behoefte aan zekerheden. Voor (jong)volwassenen lonkt daarbij de gedachte dat het leven maakbaar is, een gedachte die steeds gangbaarder wordt. Met als gevolg dat de hedendaagse mens zich steeds meer richt op het bevestigen van zijn eigen autonomie en zijn mogelijkheden tot het uitbreiden van controle. Ondanks de weerbarstige werkelijkheid, waarin niet alles te controleren is. En zo raakt het onbekende onbemind…

Terug naar vandaag. ‘Levensbeschouwing is aandacht besteden aan de zin van dingen en gebeurtenissen met gevoel, verstand en verbeelding’. Deze definitie van Jef De Schepper is voor de pabostudenten bekend terrein. Levensbeschouwing is een proces dat vaak heel onbewust verloopt, het is onze eigen manier van zien en ervaren. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor beelden. Kunst biedt mogelijkheden om met een nieuwe blik naar jezelf en de wereld te kijken. Met beelden kunnen we elkaar verhalen vertellen die op een dieper bewustzijn tot ons kunnen spreken dan woorden. Laat dat nou net zijn wat ik met de workshop beoogde! Het humanisme benaderen vanuit beelden biedt, naast een verdiepende kijk op deze levensbeschouwing, ook aanknopingspunten om je eigen levensvisie te verdiepen.

Wanneer ervaar je je leven als waardevol en betekenisvol? Als je een idee hebt welke richting je op wilt met je leven, als je kunt rechtvaardigen voor jezelf wat je doet, als je een kloppend verhaal over jezelf kunt vertellen. Kortom, als je weet wat de zin van je leven is. Vanuit humanistisch perspectief is dit van belang, omdat er vanuit gegaan wordt dat het leven eenmalig en daarom kostbaar is. Dit geeft een gevoel van doelgerichtheid, vitaliteit en veiligheid. Er ontstaat zekerheid. Maar zingeving gaat niet alleen om zekerheid (Centrum Humanistische Vorming, Kim Dusch, 2015). Want wie alles zeker weet en vasthoudt aan een bepaald idee over het leven, sluit zich af voor de mogelijkheid geraakt te kunnen worden door het andere of het nieuwe. Verlangen we immers niet ook naar het verkennen van de wereld, naar het openen van nieuwe deuren naar nieuwe werelden?

Nieuwsgierig naar het vervolg van de workshop? Lees mijn vervolgblog Praten over waarden vanuit eigen ervaringen geeft inzicht

reageer

 

Deze pagina delen