Het kapitaal in de 21ste eeuw

Lizzy Wijnen | 27 november 2014

Ik zit bij de opnames van het filosofisch kwintet op het Brainwash festival in Amsterdam. De uitzending gaat over het boek Kapitaal in de 21ste eeuw van de Franse econoom Thomas Piketty. Dit  boek werd een internationale bestseller, wat best bijzonder is voor een boek over economie. In het kort is de boodschap van het boek, dat wat mensen altijd geloofd hebben – namelijk: als een land zich ontwikkelt zal dit uiteindelijk leiden tot  meer gelijkheid op het gebied van vermogen – niet klopt. De rijken worden steeds rijker en de armen steeds armer. Dit wordt bovendien door het maatschappelijk systeem zelf aangewakkerd. Kapitaal dat voortkomt uit kapitaal, stijgt bijvoorbeeld sneller in waarde dan kapitaal dat voortkomt uit arbeid.

Interessant aan deze discussie voor mij is dat deze ontwikkeling eraan bijdraagt, dat steeds minder mensen toegang krijgen tot het hoger onderwijs. Het wordt namelijk steeds duurder om te studeren – een tweede master of in het buitenland studeren is voor steeds meer mensen onbetaalbaar. Daarbij wordt het ook steeds moeilijker om een startersfinanciering te krijgen bij banken, wanneer je geen eigen kapitaal meeneemt. Het gevaar dreigt, dat de kenniseconomie van Nederland wordt overgenomen door de rijken, en de macht ook. Het lijkt alleen alsof dit gevaar niet wordt waargenomen. Waarom staat er niemand op tegen het systeem dat hieraan ten grondslag ligt? Waarom klagen de twintigers en dertigers niet tegen de belastingen die ze worden opgelegd? Deze generatie – waartoe ik zelf ook behoor – heeft kennelijk een ijzersterk vertrouwen in de democratie en haar gelijkheidsprincipe. Maar een democratie kan alleen goed functioneren als ook echt iedereen een gelijke stem heeft en zich verantwoordelijk voelt om deze stem te laten horen. De democratie is geen systeem dat het uiteindelijk voor de mensen opneemt, omdat de democratie samengesteld is uit de mensen. ’We’ zullen dit dus zelf moeten doen! Het gaat over ons!

In mijn werk voor Centrum voor Humanistische Vorming draag ik mijn steentje bij aan het ontwikkelen tot democratisch burgerschap. Wij inspireren kinderen en jongeren om zichzelf te vormen tot de mensen die ze willen zijn. Wij motiveren mensen om na te denken over wat ze belangrijk vinden, hun hart te laten zien en te doen waar ze in geloven. Het kapitaal in de 21ste eeuw laat zich niet slechts uitdrukken in geld of vermogen. Dat zou een verarming zijn! De maatschappij draagt nog zoveel meer kapitaal in zich! Ik sluit me graag aan bij de Franse socioloog Pierre Bourdieu, die naast het economische kapitaal ook andere soorten van kapitaal onderscheidde, zoals het cultureel kapitaal (dingen die je weet, dingen die je kunt, je opleiding) of het sociaal kapitaal (vrienden, familie, netwerk). Om de goede (gelijkwaardige) werking van onze democratie te waarborgen kunnen we het belastingstelsel wel veranderen, maar belangrijker nog is het onze burgers te veranderen, activeren, bewust te maken, en dat gaat door middel van onderwijs.

reageer

 

Deze pagina delen