Een selfie van je binnenste maken: reflecteren

Eva Grosveld | 9 september 2016

selfie-blogVol idealisme begon ik aan een stage op mbo Utrecht vanuit de gedachte dat als ik wilde werken aan bewustwording en ideeën over zingeving en humanisering over wilde brengen, dan viel er in die kringen wat te halen in plaats van bij studiegenoten die daar al bekend mee waren. Ik zag het als een uitdaging om een vertaalslag te maken naar een doelgroep met een andere belevingswereld, en een andere ‘taal’ die niet direct verwant is aan de Humanistieke wetenschap. Mensen die misschien minder bekend zijn met thema`s als ethiek en meerstemmigheid. Voor wie waarden, dialoog en reflectie minder ‘dagelijkse taal’ zijn, en waar op deze gebieden veel te halen valt. Voor wie opgroeien in een omgeving waar meer conservatieve of intolerante ideeën gelden. Waarin verschillende culturen, overtuigingen en denkniveaus samen komen. Waar je ervaart wat ‘multicultureel samenleven’ inhoudt. Waar  leerlingen met allerlei achtergronden, uit allerlei windstreken, samenkomen en nieuwe ontwikkelingen mee nemen. Waar wat in de samenleving actueel is, zijn weerklank vindt. En waar je als docent wordt uitgenodigd om hier op in te spelen.

What’s in it for me?

Wat het overbrengen van mijn idealen en kennis betreft, werd ik tijdens mijn stage op het mbo al snel teruggefloten. Ik moest mij niet alleen bedenken hoe ik de filosofie van Kant en de inzichten van Nussbaum kon ‘versimpelen’ en op een pakkende manier overbrengen, maar ik moest mij vooral afvragen wat burgerschap, levensbeschouwing en filosofie betekent voor een 16-jarige, met een smartphone als deel van het lichaam, die dagelijks participeert in online sociale netwerken, die thuis VIFA speelt op de Playstation, die tijdens de les het liefst kijkt naar series op Netflix en MTV, die zijn identiteit middels beelden, selfies, video’s en symbolen portretteert op Facebook en afhankelijk is van likes en comments. Waar liggen deze jongeren wakker van? Wat staat er voor hen op het spel?

Hoe laat ik de moraliteit waarover we spreken aansluiten bij de beroepscontext van mijn leerlingen?

Zodoende wordt ‘reflecteren’, een ‘selfie maken van je binnenste’. Met oefeningen waarbij we steeds vanuit het ‘alledaagse’ vertrekken, en van daaruit dieperliggende opvattingen en overtuigingen bij leerlingen doorgronden. Door de ervaringswereld van de ander te bevragen. Soms kreeg ik de kritiek dat ik altijd van die ‘vage vragen’ stel. Waarom moeten we dit doen? Wat hebben we hieraan? “Dat bespreek ik liever met mijn vrienden”, “Ik ken mezelf al”, “Dat vind ik gewoon”, “Ik weet niet waarom ik dat denk”. Dat zijn vragen en opmerkingen die ik vaak van de studenten te horen krijg. Dan moet ik weer een stapje terug doen, en aantonen waar voor hen de ‘winst’ zit in de oefening. Ook raakte ik met leerlingen van de marketingopleiding tijdens burgerschap vaak in discussie als het ging om de ethische grenzen in reclames, die er volgens hen niet toe doen omdat het om de verkoop van het product en kijkcijfers gaat. Zij konden mijn gedachtegang die voor mij meer dan logisch leek, geheel niet volgen. En in multiculturele klassen met voornamelijk jongens, merkte ik in les 1 dat ik, omdat ik vrouw was, en jong en niet allochtoon, al met 3-0 achterstond. Ik kon de lessen dan ook echt als een wedstrijd ervaren waarbij ik blij was dat ik binnen de tijd heelhuids de eindstreep haalde. Dat ik nog het meest blij werd van de autistische leerlingen in mijn klas omdat zij precies volgden wat ik zei, heftig ja knikkend in de klas zaten gedurende mijn verhaal en eerst het naadje van de kous willen weten voordat we op het volgende over kunnen gaan en mij steeds herinneren aan elke belofte die ik maak. Of dat ik het benauwd kreeg als ik merkte dat de 5-vwo-leerlingen op het OBC college in Bemmel, de filosofische theorie van Mill op bepaalde punten beter begrepen hadden dan ik.

Contact maken

Nee, dat overbrengen is zo makkelijk nog niet, dat heb ik wel ervaren. Maar gelukkig heb ik met de prettige begeleiding van werkdocenten, mijn stagebegeleider en coach veel tools aangereikt gekregen om mij langzaam een weg in het lesgeven te banen. Ik kreeg steeds meer vertrouwen in mezelf, met name omdat me gegund werd om af en toe de plank mis te slaan en daar ook in contact met leerlingen open over te blijven. Ik merkte dat als ik mijn lessen filmde en de leerlingen vertelde dat ik die met mijn coach ging bespreken, zij merkten dat ik hen serieus nam en mijn best deed om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Zij gingen dan ook beter hun best doen, omdat ze het me gunden.

Het belangrijkste wat ik heb geleerd in mijn onderwijservaringen en waar ik mij nog verder in mag ontwikkelen, is dat er aan het ‘overbrengen’ iets veel belangrijkers vooraf gaat. Het gaat allemaal om ‘contact maken’ het aanhaken en een verbinding leggen met de leerlingen. Verbinden met waar zij staan, om een opening te vinden voor nieuwe kennis en ideeën. Als ik de ‘trekhaak’ onderzoek en weet hoe ik mijn caravan daarop kan aansluiten, rijd ik in hetzelfde tempo met hen mee. En dan is elk zaadje dat je bij een leerling plant, elk stukje van de horizon die je hebt verbreed, elk ‘aha’-moment, een groot cadeau.

Eva Grosveld (student)

Speech bij diplomering hbo-masteropleiding HVO en Levensbeschouwing

 

Deze pagina delen